Do MRPiPS trafiła interpelacja poselska dotycząca sposobów doręczenia wypowiedzenia o pracę przez pracodawcę. Czy w sytuacji, gdy pracodawca nie może osobiście wręczyć pracownikowi wypowiedzenia umowy o pracę, może skorzystać z innych form, na przykład z pośrednictwa innego zatrudnionego? Czy będzie to zgodne z prawem i skuteczne?

Odpowiadając na te wątpliwości, sekretarz stanu …

(…) w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed zauważył, że zarówno rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia, jak i za wypowiedzeniem stanowi jednostronną czynność prawną, dla skuteczności której nie jest wymagana zgoda drugiej strony stosunku pracy. Istotne jest, aby odpowiednie oświadczenie woli jednej ze stron stosunku pracy zostało złożone drugiej.

Kwestia zasad dokonywania doręczeń oświadczeń woli w stosunkach pracy nie jest regulowana przepisami prawa pracy, w związku z czym należy w tym zakresie stosować odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego, na zasadach określonych w art. 300 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem w sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

I tak, na podstawie przepisu art. 61 K.c. w zw. z art. 300 K.p., do stosunku pracy znajduje zastosowanie ogólna reguła prawa cywilnego, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że miała możliwość zapoznania się z jego treścią. Na podstawie tej regulacji można wnioskować, że w zasadzie każdy sposób doręczenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy jest dopuszczalny, jeżeli stworzona została realna możliwość zapoznania się z nim przez adresata.

Na temat stosowania przepisu art. 61 K.c. w stosunkach pracy, w tym przy składaniu oświadczeń woli o wypowiedzeniu umowy o pracę, wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy. W wyroku z dn. 16.03.1995 r., (sygn. akt: I PRN 2/95, OSNAPiUS 1995, Nr 18, poz. 229) Sąd przyjął, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią, stwierdzając, że zgodnie z teorią doręczenia dla zapewnienia skuteczności złożenia oświadczenia woli wystarcza jedynie stworzenie realnej możliwości zapoznania się z jego treścią przez adresata.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dn. 06.10.1998 r., (sygn. akt: I PKN 369/98, OSNAPiUS 1999, Nr 21, poz. 686) realna możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia woli musi mieć charakter konkretny. Musi być odnoszona do konkretnego oświadczenia skierowanego czy też przesłanego do określonego adresata. „Możliwość”, o której mowa w art. 61 K.c., nie może być utożsamiana z sytuacją, w której dochodzi do rzeczywistego zapoznania się adresata z oświadczeniem do niego skierowanym. Nie może być również pojmowana w sposób zbyt abstrakcyjny, oderwany od konkretnych okoliczności, w jakich dochodzi do istnienia lub braku możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia.

Przykłady sposobów dokonywania doręczeń oświadczeń woli w przedmiocie wypowiedzenia umowy o pracę wskazane zostały przez SN m.in. w uzasadnieniu do wyroku z dn. 09.09.2011 r., (sygn. akt: III PK 5/11), w którym Sąd stwierdził, że pracodawca może przesłać do pracownika złożone mu oświadczenie w sposób dowolny, np. przez firmę kurierską, innego operatora pocztowego bądź upoważnionego pracownika, byleby adresat tego oświadczenia woli się z nim zapoznał lub miał realną możliwość zapoznania się z jego treścią.

Odnośnie do doręczenia oświadczenia o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę za pośrednictwem poczty SN w wyroku z dn. 03.10.2017 r., (sygn. akt: II PK 242/16), powołując się na ukształtowane orzecznictwo sądowe, stwierdził, że w sytuacji gdy pracownik, mając realną możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia woli pracodawcy o rozwiązaniu z nim umowy o pracę, z własnej woli, celowo nie podejmuje przesyłki zawierającej to oświadczenie, należy przyjąć, że zostało mu ono skutecznie złożone. Taką możliwość ma pracownik, któremu pismo rozwiązujące umowę o pracę wysłano listem poleconym, jeżeli nie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające mu odebranie przesyłki w urzędzie pocztowym, np. brak awiza w skrzynce pocztowej bądź dłuższa nieobecność pracownika pod adresem, czy też inne, niezależne od pracownika przeszkody w podjęciu przesyłki.

Przedstawiciel resortu podkreśla, że wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę, nawet dokonane w sposób wadliwy, zawsze jest skuteczne. Natomiast pracownikowi w takiej sytuacji przysługują środki prawne w postaci odwołania od wypowiedzenia do sądu pracy i żądania (powołując się na nieuzasadnione lub niezgodne z prawem wypowiedzenie) uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach lub odszkodowania (art. 44 i 45 K.p.). Uznanie, że doręczenie nie zostało dokonane w sposób prawidłowy (pracownik nie mógł bowiem realnie się z nim zapoznać) kwalifikuje się jako naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów (przesądza o niezgodności wypowiedzenia z prawem). Do stwierdzenia takiej wadliwości doręczenia oświadczenia pracodawcy należy badać okoliczności konkretnego przypadku, co należy do właściwości sądów.

Małgorzata Tabaszewska – specjalistka prawa oświatowego

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dn. 23.04.1964 r. Kodeks cywilny – tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. pod poz. 1025.
  2. Ustawa z dn. 26.06.1974 r. Kodeks pracy – tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.

Źródło: mpips.gov.pl